Ο Sherlock Holmes αποτελεί έναν από τους διασημότερους ντετέκτιβ στην ιστορία της λογοτεχνίας. Οι εντυπωσιακές παρατηρητικές του ικανότητες, η λογική σκέψη και η ικανότητά του να λύνει περίπλοκα εγκλήματα έχουν εμπνεύσει αμέτρητα βιβλία, ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Πίσω από τον φανταστικό ήρωα, όμως, υπήρχε ένας πραγματικός άνθρωπος: ο Joseph Bell, ένας διακεκριμένος Σκωτσέζος χειρουργός και καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, ο οποίος δίδαξε τον νεαρό Άρθουρ Κόναν Ντόιλ.
Η ιστορία του έρχεται ξανά στο προσκήνιο μέσα από το βιβλίο Sleuth-Hound: The Case of the Real Sherlock Holmes, της ιστορικού της Ιατρικής Lindsey Fitzharris, που επιχειρεί να αποκαλύψει τον άνθρωπο πίσω από τον λογοτεχνικό μύθο.
Ο γιατρός που διάβαζε τους ανθρώπους με μια ματιά
Ο Bell είχε αποκτήσει φήμη για την εξαιρετική παρατηρητικότητά του. Μπορούσε να συμπεράνει το επάγγελμα, τις συνήθειες και την κατάσταση της υγείας ενός ανθρώπου, εξετάζοντας λεπτομέρειες όπως ένας κάλος, ένας λεκές στα ρούχα ή ένας ασυνήθιστος τρόπος βαδίσματος.
Σε μία χαρακτηριστική περίπτωση, φέρεται να αναγνώρισε τη διαδρομή που είχε ακολουθήσει ένας ασθενής μέχρι το νοσοκομείο, παρατηρώντας τον τύπο του πηλού που είχε κολλήσει στις μπότες του. Αντίστοιχες παρατηρήσεις πέρασαν αργότερα στη λογοτεχνία του Κόναν Ντόιλ, ενισχύοντας τη σύνδεση ανάμεσα στον πραγματικό γιατρό και τον διάσημο ντετέκτιβ.
Ωστόσο, ο Bell δεν ήταν απλώς ένας άνθρωπος με εντυπωσιακές διαγνωστικές ικανότητες. Διέθετε βαθιά ενσυναίσθηση για τους ασθενείς του και ήταν αφοσιωμένος οικογενειάρχης. Μετά τον θάνατο της συζύγου του κατά τη γέννηση του τρίτου παιδιού τους, μεγάλωσε μόνος τα παιδιά του και δεν ξαναπαντρεύτηκε.
Από την ιατρική διάγνωση στην εξιχνίαση εγκλημάτων
Η πραγματική ιστορία του Bell συνδέεται και με την ανάπτυξη της σύγχρονης ιατροδικαστικής. Συνεργάστηκε με τον Henry Duncan Littlejohn, πρωτοπόρο της ιατροδικαστικής έρευνας και της αξιοποίησης φωτογραφικών τεκμηρίων στα δικαστήρια, συμμετέχοντας στην εξέταση σημαντικών εγκληματικών υποθέσεων του 19ου αιώνα.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η υπόθεση του Eugène Chantrelle, ενός Γάλλου δασκάλου που καταδικάστηκε για τη δολοφονία της συζύγου του, Elizabeth, με δηλητηρίαση από όπιο. Η ανάλυση στοιχείων από τα προσωπικά της αντικείμενα συνέβαλε στη σύνδεσή του με το έγκλημα. Η υπόθεση αναδεικνύει πόσο σημαντική γινόταν η επιστημονική εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων σε μια εποχή κατά την οποία οι δηλητηριάσεις ήταν δύσκολο να εντοπιστούν.
Παράλληλα, η έρευνα φωτίζει σκοτεινές υποθέσεις, όπως εκείνη της Jessie King, η οποία καταδικάστηκε για τη δολοφονία βρεφών που της εμπιστεύονταν οικογένειες σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Οι υποθέσεις αυτές αποκαλύπτουν όχι μόνο την εξέλιξη της εγκληματολογίας, αλλά και τις κοινωνικές ανισότητες της βικτωριανής εποχής.
Πόσο ίδιος ήταν τελικά με τον Sherlock Holmes;
Ο Κόναν Ντόιλ φαίνεται πως μετέφερε στον Holmes κυρίως την εντυπωσιακή ικανότητα του Bell να αντλεί συμπεράσματα από μικρές λεπτομέρειες. Ο συγγραφέας, ωστόσο, γνώριζε τον καθηγητή κυρίως μέσα από τη σχέση δασκάλου και φοιτητή, γεγονός που ενδεχομένως περιόρισε την εικόνα που είχε για την προσωπικότητά του.
Η βιογραφία της Fitzharris, βασισμένη σε ημερολόγια, επιστολές και δικαστικά αρχεία, επιχειρεί να αποκαταστήσει αυτή την πολυπλοκότητα. Τελικά, ο Joseph Bell αποδεικνύεται κάτι περισσότερο από την έμπνευση ενός λογοτεχνικού ήρωα: ήταν ένας επιστήμονας που συνέβαλε στην εξέλιξη της ιατρικής έρευνας και της εγκληματολογίας, σε μια εποχή που η επιστήμη άρχιζε να αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αποκαλύπτονταν τα εγκλήματα.
