Πλοία που ίπτανται… Κινούμενα κάστρα (όχι του Χαγιάο Μιγιαζάκι)… αιωρούμενα νησιά και άλλα μαγικά αντικείμενα που μοιάζουν σα να αποτελούν δημιουργήματα ενός συγγραφέα του φανταστικού μπορούν να προκληθούν από την ίδια τη φύση. Και μπορεί ορισμένοι να θεωρούν ότι το το φαινόμενο Φάτα Μοργκάνα είναι ένα είδος glitch στο Matrix (λάτρεις της θεωρίας ότι ζούμε σε ένα simulation που το έχει δημιουργήσει μια ανεπτυγμένη Α.I.), ωστόσο το εν λόγω φαινόμενο έχει τη δική του λογική εξήγηση. Με αφορμή λοιπόν την εμφάνιση ιπτάμενων ανεμογγενητριών (!) στη θάλασσα της Πειραϊκής (σε αυτή την θαλάσσια περιοχή δεν παρεμβάλλεται καμία νησίδα) και νησιών που έμοιαζαν να αιωρούνται ύστερα από την πρόσφατη έντονη κακοκαιρία, καλό θα ήταν να δούμε το πως δημιουργείται το συγκεκριμένο φαινόμενο “μιράζ”.
Το φαινόμενο Φάτα Μοργκάνα (Fata Morgana) είναι ένα εντυπωσιακό οπτικό φαινόμενο που δείχνει πώς η φύση μπορεί να ξεγελάσει τα μάτια μας με τη βοήθεια της φυσικής. Αν και μοιάζει με κάτι μαγικό, στην πραγματικότητα είναι μια τέλεια επίδειξη της διάθλασης του φωτός στην ατμόσφαιρα. Η ονομασία του φαινομένου προέρχεται από την ιταλική «Fata Morgana», δηλαδή τη Νεράιδα Μοργκάνα της αρθουριανής μυθολογίας. Σύμφωνα με τους ναυτικούς του Μεσαίωνα, οι οφθαλμαπάτες που έβλεπαν πάνω από τη θάλασσα — πλοία να αιωρούνται, νησιά να εμφανίζονται εκεί που δεν υπάρχουν — ήταν έργο της «μάγισσας» Μοργκάνας, που χρησιμοποιούσε τις ψευδαισθήσεις για να τους παραπλανήσει.
Στην πραγματικότητα, το φαινόμενο Φάτα Μοργκάνα εμφανίζεται όταν υπάρχουν στρώματα αέρα με διαφορετικές θερμοκρασίες. Συνήθως, ένα ψυχρό στρώμα αέρα βρίσκεται κοντά στο έδαφος ή τη θάλασσα, και πάνω του υπάρχει ένα θερμότερο στρώμα. Το φως που περνά μέσα από αυτά τα στρώματα λυγίζει (διαθλάται), με αποτέλεσμα να φτάνει στα μάτια μας από απρόσμενες κατευθύνσεις. Έτσι, αντικείμενα που βρίσκονται μακριά — όπως πλοία, νησιά ή ακόμα και ορίζοντες — φαίνονται παραμορφωμένα, αντεστραμμένα ή να αιωρούνται πάνω από το νερό. Το φαινόμενο είναι πιο έντονο στην ανοιχτή θάλασσα, στις ερήμους ή στις πολικές περιοχές, όπου η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ των στρωμάτων αέρα μπορεί να είναι πολύ μεγάλη. Στις μέρες μας, έχει καταγραφεί ακόμη και με κάμερες υψηλής ανάλυσης, αποδεικνύοντας ότι η Φάτα Μοργκάνα δεν είναι μύθος, αλλά καθαρή φυσική.
Παρά το «μαγικό» της όνομα, η Φάτα Μοργκάνα μάς θυμίζει πόσο ευαίσθητο και εντυπωσιακό μπορεί να είναι το παιχνίδι ανάμεσα στο φως και την ατμόσφαιρα. Είναι ένα φαινόμενο που συνδέει την επιστήμη με τον μύθο, αποδεικνύοντας ότι πολλές φορές η πραγματικότητα είναι πιο συναρπαστική από τη φαντασία.
