Ένα βιβλίο ηλικίας περίπου 1.000 ετών έκρυβε ένα απρόσμενο επιστημονικό μυστικό. Ερευνητές εντόπισαν στις σελίδες του DNA από τον ιό της ευλογιάς των προβάτων (sheeppox), αποκαλύπτοντας πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία μιας ασθένειας που ταλαιπωρεί τα κοπάδια εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Η ανακάλυψη έγινε στα York Gospels, ένα σημαντικό αγγλοσαξονικό χειρόγραφο που δημιουργήθηκε στα τέλη του 10ου αιώνα. Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι οι ερευνητές δεν χρειάστηκε να εξετάσουν με κάποιον συμβατικό τρόπο το μελάνι ή τα γράμματα του βιβλίου. Το μυστικό βρισκόταν στο ίδιο το υλικό πάνω στο οποίο γράφτηκε.
Κατά τον Μεσαίωνα, πολλά βιβλία κατασκευάζονταν από περγαμηνή, δηλαδή επεξεργασμένο δέρμα ζώων, όπως πρόβατα, κατσίκες και μοσχάρια. Το βιολογικό υλικό που παρέμεινε μέσα στις σελίδες μπορεί, υπό κατάλληλες συνθήκες, να διατηρήσει γενετικά ίχνη από χιλιάδες χρόνια πριν.
Η διεθνής ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής επιστήμονες του University College Dublin, ανέλυσε DNA από μεσαιωνικές περγαμηνές και το συνδύασε με γενετικά δεδομένα από αρχαιολογικά κατάλοιπα ζώων. Με αυτόν τον τρόπο κατάφερε να ανασυνθέσει περισσότερα από 3.500 χρόνια εξέλιξης του ιού της ευλογιάς των προβάτων.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή το DNA του ιού εντοπίστηκε ακόμη και σε περγαμηνές που είχαν κατασκευαστεί από δέρμα μοσχαριών και κατσικιών. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο διασταυρούμενης μόλυνσης ή επιμόλυνσης κατά τη διαδικασία παραγωγής της περγαμηνής. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν πάντως ότι η παρουσία DNA δεν σημαίνει πως υπήρχε ενεργός ιός μέσα στο βιβλίο.
Η ευλογιά των προβάτων είναι εξαιρετικά μεταδοτική ασθένεια που προσβάλλει τα πρόβατα και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες στην κτηνοτροφία. Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι προσβάλλει ανθρώπους.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι η σύγκριση με DNA από προϊστορικά οστά προβάτων έδειξε πως ο ιός έχει παρουσία τουλάχιστον 3.700 ετών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το γονιδίωμά του παρέμεινε σχετικά σταθερό σε βάθος χιλιετιών.
Η μελέτη δείχνει τελικά πως τα αρχαία βιβλία δεν αποτελούν μόνο πηγές ιστορικών και πολιτιστικών πληροφοριών. Οι σελίδες τους μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματικές «βιολογικές χρονοκάψουλες», επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετήσουν την εξέλιξη ασθενειών που επηρέασαν ανθρώπους, ζώα και κοινωνίες για χιλιάδες χρόνια.
